Coeliakie - symptomen, oorzaken, diagnose & behandeling uitgelegd
- Mechteld
- 1 apr
- 9 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 30 jul
Coeliakie (uitspraak: seu-lia-kìe) is veel meer dan alleen een gevoeligheid voor gluten. Het is een chronische auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem ten onrechte het eigen lichaam aanvalt. Coeliakie is een ziekte waarbij je afweersysteem een fout maakt.
Normaal beschermt je afweersysteem je tegen virussen en bacteriën. Maar bij coeliakie valt het per ongeluk je eigen dunne darm aan zodra je gluten eet. Gelukkig kun je met een glutenvrij dieet gezond en zonder klachten leven. In dit artikel lees je hoe je coeliakie herkent, hoe de diagnose wordt gesteld en hoe je gezond verder leeft na de diagnose coeliakie.
Wat is Coeliakie?
Een gezonde dunne darm zit vol met kleine uitstulpingen. Die uitstulpingen noemen we darmvlokken.
Darmvlokken zijn microscopisch kleine, uitsteeksels. Ze lijken wel op vingertjes die naast elkaar staan en ze zitten aan de binnenwand van de dunne darm. In deze darmvlokken zitten kleine bloedvaatjes die voedingsstoffen uit je eten opnemen. Doordat er sprake is van veel darmvlokken zorgen ze samen voor een groot oppervlak. Op deze manier kan je lichaam genoeg vitamines, mineralen en andere belangrijke voedingsstoffen uit je eten halen.
Wat gebeurt er als je gluten eet?
Zodra iemand met coeliakie iets met gluten eet, ontstaat er een ontstekingsreactie in de dunne darm. De darmvlokken worden beschadigd en daardoor kunnen belangrijke voedingsstoffen minder goed worden opgenomen.
Normaal beschermt je immuunsysteem je tegen virussen en bacteriën. Bij coeliakie vergist het afweersysteem zich en ziet het gluten als een bedreiging.
Het immuunsysteem reageert niet alleen op de gluten, maar ook het darmvlies. Het darmvlies wordt aangevallen; je lichaam gaat knokken tegen je eigen immuunsysteem.
Een foutje in je lichaam dat kan ontstaan door erfelijkheid of door een andere samenstelling van je DNA.
Als je geen actie onderneemt dan kan de schade aan je darmen toenemen en kunnen klachten steeds ernstiger worden. Maar heb je dan wel coeliakie?
De weg naar een diagnose coeliakie
Bij iemand met Coeliakie zijn de darmvlokken verstoord en afgevlakt . Ze kunnen de bouwstoffen niet meer goed opnemen en als dit het geval is, noemen we dat ‘volledige Malabsorptie’. Een spijsverteringsstoornis waarbij de darmen onvoldoende voedingsstoffen, vitamines en mineralen uit voeding opnemen. En er ontstaan langzaam aan steeds meer symptomen.
De dunne darm raakt ontstoken en het slijmvlies van de dunne darm raakt beschadigd en goede bouwstoffen verdwijnen dan ongebruikt via de ontlasting. En als je niet voldoende bouwstoffen kunt opnemen dan ontstaan er tekorten en krijg je klachten.
Gevolgen bij niet behandelde coeliakie
Er kunnen allerlei klachten optreden, van darmklachten tot psychische klachten (neurocoeliakie) en uiteindelijk kun je, als je niets, doet overlijden. Want je lichaam kan geen goede stoffen meer opnemen. De gevolgen van het niet behandelde coeliakie zijn:
botontkalking
bloedarmoede
concentratieproblemen
diabetes type 1
epilepsie
groeiproblemen
hoofdpijn
lactose-intolerantie
miskramen
neuropathie
ontstekingen
ontwikkelen van andere auto-immuunziektes
onvruchtbaarheid
schildklieraandoeningen
verlate puberteit
En in zeldzame gevallen bepaalde vormen van (darm)kanker.
Algemene tips voor glutenvrij leven
🌸 Mijn persoonlijke ervaring
In mijn geval kwam men er heel laat achter dat de gluten de boosdoeners waren. In een spoedopname in het ziekenhuis dacht men dat ik het niet zou halen, mijn lichaam had te lang zonder goede voedingsstoffen geleefd en ik had ernstig lage Hb-waarde van 4.3. Dit betekent dat je bloed te weinig zuurstof vervoert door je lichaam en dat veroorzaakt extreme vermoeidheid en kortademigheid. En een bloedtransfusie was nodig om me weer wat op de been te krijgen.
Nieuwsgierig hoe dat allemaal verliep en hoe ik leerde leven met coeliakie?
Kun je van Coeliakie herstellen?
Een levenslang dieet is de remedie als je coeliakie hebt. Maar dan kun je ook op een gezonde manier en zonder medicatie doorleven. Want zodra je glutenvrij gaat eten begint het herstel van je darmen. Door toevoeging van onder andere mineralen, vitamines en vezels kan je darmwand weer herstellen.
Hoe lang duurt het voordat de dunne darm is hersteld, nadat iemand met coeliakie gluten heeft gegeten?
De dunne darmwand heeft ongeveer een periode van een half jaar tot een jaar nodig om weer te herstellen. Met het herstellen van je dunne darm zul je je ook beter gaan voelen.
Maar dat wil niet zeggen dat je dan weer gluten kunt eten. Tot nu toe kun je niet van Coeliakie genezen en is het volgen van een levenslang strikt glutenvrij dieet de enige oplossing.
Gelukkig is er steeds meer bekend over coeliakie en kun met aanpassingen in je voedingspatroon een gezond leven leiden. En zijn er steeds meer glutenvrije recepten.
🔍 Hoe wordt coeliakie vastgesteld?
Er zijn verschillende manieren waarop coeliakie wordt vastgesteld.
Je kunt voor een goede diagnose terecht bij je huisarts en vragen om een bloedtest of direct vragen om een verwijzing naar een specialist voor een darmbiopsie.
Als de symptomen niet minder worden, met het volgen van een strikt glutenvrij dieet, dan is het zaak om terug te gaan naar je huisarts. Het kan zijn dat het onderzoek naar Coeliakie niet goed is gedaan of er is sprake van een andere klacht in de darmen.
Bloedtest coeliakie
Er is een bloedtest die specifieke antistoffen meet, zoals tTG-IgA. Een aangeboren aandoening van het afweersysteem. Ben je daarmee geboren dan maak je geen of heel weinig antistoffen aan.
Bij een positieve uitslag van de tTG-IgA-bloedtest is de kans op coeliakie zeer groot en vaak wordt men daarna doorgestuurd naar een MDL arts voor een dunnedarmbiopsie.
Maar bij sommige mensen is de tTG-IgA-bloedtest onbetrouwbaar. Zij hebben te weinig IgA in het bloed en dan moet er ook worden getest op IgG-antilichamen om te kunnen vaststellen of het om coeliakie gaat.
Bij kinderen onder de 16 jaar wordt deze test vaak niet gedaan, omdat alles nog in ontwikkeling is en geen goede diagnose kan worden gesteld.
Darmbiopsie dunne darm
Op aangeven van een MDL-arts kan er een darmbiopsie worden gedaan om te constateren of je coeliakie hebt. Er wordt een dun slangetje via de mond en de keel naar de dunne darm gebracht.
Kleine stukjes van de dunne darm worden weggenomen en onderzocht in een laboratorium.
Men kan dan duidelijk zien of er sprake is van beschadigde of zelfs verdwenen darmvlokken zijn. Door dit onderzoek weet je zeker dat de diagnose coeliakie is of niet.
Symptomen van coeliakie
Door de beschadiging van de darmwand kunnen voedingsstoffen, vitamines en mineralen minder goed worden opgenomen. Deze tekorten kunnen leiden tot diverse klachten.
Hieronder noemen we een aantal klachten die iemand met coeliakie kan ervaren.
buikpijn
diarree
verstopping
koper tekort
ijzer tekort
B12 tekort
vertraagde stoelgang
vettige ontlasting
stinkende ontlasting
extreme vermoeidheid
gewichtsverlies
aften in de mond
dikke opgeblazen buik
bloedarmoede
beschadigingen tandglazuur
witte plekken op tanden
huidklachten (dermatitis herpetiformis)
concentratie problemen
coördinatie problemen
onvruchtbaarheid
achterblijvende groei
gewichtsverlies
overgeven
misselijk
tintelingen handen en voeten
bloedarmoede
botontkalking
broze nagels
haaruitval
angsten
prikkelbaarheid
hoofdpijn
spierpijn
gewrichtspijn
evenwichtsproblemen
stemmingswisselingen
miskraam
En ontstekingen met pijn in rug en ledematen.
⁉️ Kun je Coeliakie hebben zonder klachten?
Silent coeliac disease of asymptomatische coeliakie is een vorm van de auto-immuunziekte waarbij gluten je dunne darmwand ook beschadigt, maar je geen of weinig klachten ervaart.
Als de klachten vermeerderen en elkaar overlappen wordt de ziekte duidelijk en kan de diagnose coeliakie worden gesteld. Een glutenvrije levensstijl is dan een must. Wereldwijd lopen er veel mensen rond die niet weten dat ze coeliakie hebben. Twijfel je? Onderneem dan actie, want er op tijd bij zijn is belangrijk. Zo kun je voorkomen dat je blijvende schade oploopt.
Glutenvrij dieet als behandeling van coeliakie
De enige behandeling die er op dit moment is, is een levenslang strikt glutenvrij dieet. Alle voedingsmiddelen waarin gluten zitten zijn dan ineens verboden. En hoe moet je dan ineens verder leven zonder gluten? Tegenwoordig zitten overal gluten in.
Het is nogal een vraag die erop je af komt.
Er wordt je in feite gevraagd om terug te gaan naar de basis. Eerlijk is eerlijk glutenvrij eten is echt wennen en soms heel lastig. En een flinke persoonlijke uitdaging in deze tijd van
'uit de muur ‘ en ‘buiten de deur eten’. Van kant en klaar maaltijden en eten uit potjes en zakjes. En van restaurants die niets voor je kunnen maken. Jazeker het komt echt nog voor. Niet dat ze het niet kunnen, maar het risico op claims is te hoog, dus doen ze dat liever niet.
Maar je vindt snel een manier die bij je past. Het belangrijkste is dat je darmvlies weer hersteld en dat kan zo’n 6 tot 12 maanden duren. En vaak blijven er toch nog wat ontstekingscellen in de darm achter. Dit is niet terug te zien via bloedtesten, maar daarvoor moet er weer een biopt worden genomen.
Een glutenvrije levensstijl is dus erg belangrijk.
Na de diagnose coeliakie
Een diagnose coeliakie kan je leven in één keer veranderen, je leven wordt zomaar ineens heel lastig. Het is echt niet te overzien, je raakt in paniek en vraagt je af wat moet ik nou?
Bouw even wat rust in en neem de tijd. Ja, je wilt beter worden, maar raak nu vooral niet in paniek. De diagnose coeliakie is het startpunt van een ander leven. En de beste aanpak lijkt ‘alle gluten uit huis’. Dat is een drastische ingreep maar wel effectief.
Maar we nuanceren dit graag, want jij woont niet alleen in huis. Het gaat er niet om dat alle gluten uit je huis moeten, het gaat erom dat jij ontdekt en leert wat goed voor je is en wat niet. Dus ga heel rustig van start, want paniek verandert niets aan de diagnose. Begin bij het begin…
Terug bij de Basis helpt je daarbij met informatie, tips & tricks voor buiten de deur eten, glutenvrije recepten en je mag ons altijd benaderen met vragen, opmerkingen en ideeën. Of om gewoon eens over coeliakie te praten, want je bent echt niet alleen!
Tips voor glutenvrije levensstijl
Als je de diagnose coeliakie hebt gekregen is het belangrijk dat je weet wat gluten zijn, waar ze inzitten en vooral wat het betekent als je gluten blijft eten.
Neem de tijd om je daarin te verdiepen of roep de hulp in van iemand met coeliakie. Schakel ondertussen over op een glutenvrij dieet. En onthoudt niet alles hoeft meteen perfect te zijn. Je hoeft niet meteen op een perfect glutenvrij dieet over te schakelen, je kunt gaandeweg ontdekken dat het veel beter kan. En daarbij willen zijn je helpen.
Twee glutenvrije weekmenu’s staan voor je klaar!
👉 Informatie & kennis over glutenvrij leven
En er staan verschillende informatie pagina’s voor je klaar, die je de weg wijzen in een glutenvrije levensstijl.
Coeliakie en andere gerelateerde auto-immuunziektes
Mensen met coeliakie hebben een hoger risico op het krijgen van nog een andere auto-immuunziekte, zoals:
diabetes type 1
dermatitis herpetiformis
lactose intolerantie
schildklieraandoening en andere auto-immuunziektes.
Vezels vitamines, supplementen en gezonde voedingsbronnen
Omdat het glutenvrije dieet niet genoeg aanvullende voedingsmiddelen bevat kun je op een simpele manier toch voldoende binnenkrijgen. Ontdek hoe dat zit!
💪 Blijf vragen
Weg met de schaamte. Het is jouw lijf en jij zit met de problemen als je gluten eet. Dus blijf vragen, neem niet zomaar aan dat er geen gluten in zitten.
Maak er geen samen drama van
Laat vooral anderen er geen drama van maken dat jij glutenvrij moet eten. Is het te moeilijk voor ze? Neem dan je eigen eten mee. Of schuif samen achter hun aanrecht, dan kunnen ze letterlijk zien wat het inhoud om glutenvrij te koken.
❤️ Zoek een maatje - ondersteuning bij het leven met Coeliakie
De diagnose Coeliakie kan je in een isolement plaatsen. Coeliakie is een serieuze aandoening. Gelukkig ben je niet de enige die Coeliakie heeft. Er zijn veel mensen met ervaring, online steungroepen en gemeenschappen die een steentje willen bijdragen door jou te steunen. Zoek vooral informatie en steun bij anderen, want zij weten dat je met Coeliakie een gezond leven kunt leven.
💚 Glutenvrij en vegetarisch?
Het is nog niet zo makkelijk om vegetarisch glutenvrij te eten. Vaak worden in vleesvervangers graansoorten gebruikt. Er zijn steeds meer glutenvrije vleesvervangers te koop. Wij proberen onze gerechten soms om te bouwen naar vegetarische gerechten en dat lukt vaak prima.
Heb jij erva💪 ring met vegetarisch glutenvrij eten? Of kun jij iets meer vertellen over vegetarisch én gluten? Laat het weten en we delen het graag voor je.
Coeliakie en glutenvrij leven - interessante linkjes
💪 Deel jouw favoriete glutenvrije recept
Heb jij een heerlijk glutenvrij recept dat niet mag ontbreken in onze collectie?
Of een prachtig recept voor een zalfje dat je wilt delen? Stuur het naar ons toe!
Zo help je anderen die op zoek zijn naar inspiratie en maken we samen de glutenvrije keuken nog veelzijdiger. Ontdek hoe je dat doet!
De kleine lettertjes
👉 De kleine lettertjes bij het gebruik van kruiden, helende planten, zalven, tincturen en adviezen
De werking van kruiden en helende planten kan krachtig zijn en invloed hebben op het lichaam, vooral in combinatie met medicijnen of bij bepaalde medische omstandigheden of overgevoeligheden. Dat geldt natuurlijk ook voor reguliere medicijnen, maar verdiep je even in de kracht van het middel. Want soms kunnen ze elkaar flink tegenwerken. Daarom adviseren wij: neem je verantwoording en raadpleeg altijd eerst een arts of gezondheidsprofessional in geval van kleine kinderen en baby’s, zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik, allergieën, overgevoeligheden en chronische aandoeningen. En volg altijd de aanbevolen dosering.
Opmerkingen