Zelf wecken - inmaken met water volgens de basisregels

Jaren geleden erfde ik een, toen al oud, Weck-boekje. Daarin stonden de basisregels voor het wecken van groenten, fruit en andere producten. Al snel werd duidelijk: wecken is een precies werkje, maar als je het eenmaal onder de knie hebt, went het snel en wordt het een heerlijke gewoonte.

Of ik nu groenten uit je eigen moestuin gebruik of verse producten op de markt koop, het resultaat is hetzelfde: een goed gevulde voorraadkast vol zelfgemaakte, gezonde en houdbare maaltijden. Je bespaart tijd, verspilt minder en hoeft bij honger of onverwacht bezoek niet eens de deur uit.

Deze Amerikaanse poster geeft een beetje weer hoe ik me voel met mijn geweckte groenten, fruit, jam en pastasauzen.

Zelf wecken is duurzaam, leuk én praktisch

Het vergt even wat aandacht, maar het levert je een voorraadkast op waar je trots op kunt zijn, vol pure ingrediënten en zonder onnodige toevoegingen.

De voordelen van wecken

• zelf bepalen wat er in je eten zit

• minder voedselverspilling

• altijd iets lekkers op voorraad

• geen koelkast of vriezer nodig

• duurzaam en budgetvriendelijk

Wat is water bath canning?

Bij water bath canning of wecken, oftewel inmaken in een heetwaterbad, worden gevulde potten verhit in een ketel met kokend water. Deze methode is ideaal voor zuur voedsel, zoals fruit, tomaten of chutneys. Je gebruikt hiervoor speciale Weck-potten, of oude jampotjes met een deksel waarin een randje zit van rubber. Deze potten trekken vacuüm en zo voorkoom je bederf.

Bij het verhitten van de potten ontstaat er in de weckpot een overdruk. Warme lucht, stoom en af en toe wat vloeistof worden door de hitte tussen de inmaakring en de glasrand naar buiten geduwd. Bacteriën en schimmels worden in dit proces gedood en er ontstaat een steriele omgeving waarin je voedsel kunt bewaren.

De pot sluit daardoor vacuüm af en dat veranderd pas als jij de deksel eraf haalt en er lucht bij komt.

Veilig wecken: een paar basisregels

Wecken is geweldig, maar je moet eerst wat routine krijgen. En wecken moet je in het begin niet 'tussen de bedrijven door' doen. Geef het aandacht, leer het ambacht en je zult ontdekken hoe gaaf dit is!

Wecken is veilig, mits je de juiste stappen volgt:

• Zorg dat alle potten en deksels goed schoon en gesteriliseerd zijn.

• Gebruik recepten die geschikt zijn voor water bath canning.

• Zorg voor voldoende zuurgraad bij groente of fruit.

• Houd je aan de aanbevolen kook- en inweektijden.

• Bewaar je potten op een koele, donkere plek.

Controleer je potten, flessen en deksels voordat je gaat wecken

• Potten, flessen en deksels moet je voor gebruik controleren op beschadigingen.

• Is er een beschadiging of roestvorming? Dan kan de pot niet vacuüm trekken en kunt u deze niet meer gebruiken voor inmaken.

• Controleer weckringen voordat je ze gaat steriliseren.

• Controleer je thermometer als je een inmaakketel hebt die je op het vuur verwarmt. Zet een pan water op en laat deze koken, de thermometer moet dan in elk geval 90°C aangeven.

🫙 Steriliseer je potten en flessen!

Het is heel belangrijk om schoon te werken, dus zorg voor een schone werkplek en schone handen. Geef bacteriën geen kans!

Maak je potten, flessen, ringen en deksels brandschoon door ze te steriliseren.

🥫 Hoe vul je de potten?

Weckpotten en inmaakflessen vullen, waar moet ik op letten?

Klemmen voor weckpotten

Weckklemmen zijn nodig om de deksel en de inmaakring tegen het glas te duwen. Tijdens het wecken werken zij als overdrukventiel. Er kan lucht en vloeistof uit de weckpot, maar er kan van buitenaf, geen lucht of water de pot in.

Komt er toch veel water in de weckpot dan is de pot niet op de juiste manier gesloten.

Hoe sluit ik een weckpot goed af?

• Maak de randen van de potten goed schoon met een schoon doekje en wat azijn.

• Leg je de ring op het deksel. Let erop dat deze mooi plat op de ring ligt.

• Leg de deksel met de ring op de pot en controleer of de ring nog steeds mooi om de deksel zit.

• Sluit de pot met de klemmen, plaats de klemmen tegenover elkaar en controleer nogmaals of de ring niet is verschoven.

• Je duwt de klemmen er voorzichtig op. Zorg ervoor dat ze niet tussen de deksel, pot en ring komen.

• Je verdeeld twee klemmen op de pot en zet ze een voor een vast. Zet de klemmen tegenover elkaar vast, want dan kun je potten makkelijker stapelen in je weckketel.

🌡️ Temperatuur van de inmaakketel en potten

• Hang een (digitale) thermometer in de inmaakketel.

• Pas de temperatuur van het water dat in de gaat ketel aan: zorg dat het water dezelfde temperatuur heeft de temperatuur van de potten. Het gaat hierbij om de temperatuur van de inhoud van de potten.

  • potten met een warme inhoud: altijd in warm water in de ketel.

    Dus heb je net een gerecht net gekookt dan zit er warm water in je ketel.

  • potten met een koude inhoud: zet je in een ketel met koud water.

Gebruik van de thermometer bij het wecken

De duur waarop de inhoud van de potten verhit, is heel belangrijk. En of je nou werkt met een elektrische ketel of een gewone inmaakketel die je op het vuur zet of je moet de temperatuur goed in de gaten houden.

• Zorg bij een gewone inmaakketel dat de thermometer goed in het gat van de deksel past en diep genoeg in het water staat. Dan pas heb je de juiste temperatuur om in te maken.

• Bij een automatische inmaakketel is dat niet nodig, deze ketel heeft een ingebouwde thermometer.

Hoe vul je een inmaakketel?

• Vul de ketel voor de helft met koud water en zet die op het vuur.

• Hang de thermometer in de ketel.

• Zodra de ketel op temperatuur is, zet je de warme potten erin.

• Als alle potten in de inmaakketel staan, kun je als dat nodig is de ketel nog verder afvullen met water. De regel is dat je water de ketel met water vult tot ¾ van de hoogste pot die je in de ketel hebt gezet. Dus de pot die het hoogst staat, moet voor ¾ onder water staan.

• De potten daaronder lopen echt niet vol met water. Is dat wel het geval dan sluit een pot niet goed af. Soms bubbelen de potjes nog iets, maar dat hoort erbij.

Kan ik weckpotten op elkaar zetten?

• Maak je een gerecht in kleine potten in dan kun je deze ook stapelen in je inmaakketel.

• Je kunt de potten stapelen door ze recht op elkaar te zetten.

• Het is niet erg als potten de randen van de inmaakketel raken, maar zet de potten niet strak tegen elkaar aan in de ketel. Zorg voor genoeg ruimte.

• Er zijn ook speciale rekjes verkrijgbaar. Ikzelf gebruik een rond roestvrij stalen magnetronrekje en dat doet het werk ook goed.

⌛ Wat is de inmaaktijd?

• De inmaaktijd gaat pas in als je thermometer de juiste temperatuur aangeeft.

• Dan pas start je de klok, vanaf dat moment start het echte weckproces.

• Het is belangrijk dat je de inmaaktijden die bij het recept horen volgt.

Weckpotten afkoelen

Na het inmaakproces laat je de weckpot afkoelen en ontstaat er in de pot een onderdruk. De buitenlucht drukt het deksel op de rand van het glas en de inmaakring. Dat zorgt ervoor dat de inhoud van de pot luchtdicht wordt afgeloten. Hierdoor kun je de inhoud van de pot jarenlang bewaren.

Als de inmaaktijd is afgelopen, haal je de potten uit de inmaakketel. Laat ze niet afkoelen in het water, want dan kookt de inhoud door en kan de inhoud minder lekker smaken.

• Zet de potten altijd op een warme, natte doek.

• Laat de klemmen om de potten zitten.

• Leg droge theedoeken over de potten, zodat ze niet in de tocht staan.

• Pas de volgende dag als de potten helemaal zijn afgekoeld haal je de klemmen van de potten.

• Controleer je de potten of ze goed dicht zitten en zet je ze weg.

Hoe voorkom ik dat weckglazen breken?

Zet de potten en flessen op een warme (hand)doek, zodat ze niet barsten.

Hoe berg ik mijn weckpotten op?

De potten met ingemaakt inhoud mogen niet aan zonlicht worden blootgesteld. Zorg dus voor een donkere, vorstvrije ruimte. Ingemaakte glazen hoeven niet in de kelder te worden gezet, ook in een kast of ruimte met kamertemperatuur blijven de potten goed.

Controleer je potten regelmatig, na een paar weken maar ook als ze al een tijdje in je voorraad kast staan. Wijst het lipje naar beneden dan zit de pot zeker goed dicht.

🥫 Hoe maak ik weckpotten open?

Als je een pot met inhoud wilt openen, dan trek je het lipje van de ring rustig naar buiten. De deksel maakt vaak een zacht sissend geluidje. Dat is de lucht ontsnapt uit de pot. Een goed teken, je pot was al die tijd vacuüm getrokken.

👉 Open de pot nooit met een scherp voorwerp. Er kan glas in je gerecht komen.

👉 Als het lipje is afgescheurd gebruik van een weckopener of een dunne naald die je tussen de ring en het deksel schuift.

👉 Doe altijd de test: ruik, kijk en proef!

Moet ik altijd een ketel vol wecken?

Zeker niet! Als je bijvoorbeeld een grote pan spaghetti saus maakt, eet je een deel als maaltijd en de rest weck je. Wil je de ketel toch vullen met iets anders, denk er dan eens aan om flessen met water te wecken. Lekker voor een veilige voorraad.

Wecken met suiker, zoetstof e.d.

Als je suiker of zoetstof toevoegt doe dat dan altijd in de vorm van een suikeroplossing.

Kook hiervoor de aangegeven hoeveel suiker of zoetstof in wat koud water en maak dit warm, zodat de massa omhoog komt, doe dit twee keer. Dit voorkomt schimmelvorming.

👍 Altijd handig!

• Een wecktang zodat u de potten veilig in en uit de ketel kunt tillen.

• Een vultrechter zodat de inhoud direct in de pot of fles komt. Daarmee voorkomt u dat de inhoud op de rand van de pot of fles lekt.

• Een weckopener voor potten die niet op de gebruikelijke manier open willen.

Beschadigde weckpotten of flessen?

• Tover je beschadigde potten en flessen om tot mooie voorraadpotten. Markeer de pot aan de onderkant met een watervaste stift, zodat je weet dat het een beschadigde pot is.

• Gebruik de kleinere potten om kaarsen in te maken.

• Maak er een cadeautje van door de bijvoorbeeld de droge ingrediënten voor een cake in de fles/pot te stoppen en plak het recept erop. Met een lintje en een lief kaartje hebt je hebt een geweldig cadeau.

❤️ Heel veel plezier met wecken en met het openen van je potten!

👉 Meer tips over wecken, fermenteren en drogen?

Ga dan naar Conserveren.