Vlier - traditie en gezondheid in één struik

Een prachtige gewone vlierstruik, barstensvol goede werkende stoffen, die je het hele jaar door helpt bij een gezonde levensstijl. In oude Europese tradities werd de vlier als een 'magische' plant gezien, vaak verbonden met bescherming en genezing.

Een vlierstruik hoort eigenlijk bij jouw in je achtertuin.

De Sambucus nigra, de gewone vlier een struik boordevol gezonde stoffen

De vlier is een geweldige struik

In de lente is de vlier (Sambucus nigra) vaak de eerste struik of boom die zijn blaadjes laat zien. Op het dood lijkende hout verschijnen groene puntjes, een voorbode van de lente én van heel veel goeds. Als je het jonge blad tussen je vingers kneust dan ruik je popcorn.

Groene schermen van jonge takjes met daarop groene bolletjes nemen al snel bezit van de toppen van de vlier. Zodra he mooi zonnig weer is, schitteren ze door zich te openen en dan vormt zich een prachtig wit bruidskleed.

De geur is zoet en wat weeïge en de bloemen zitten vol geel stuifmeel, dan is de vlier op haar mooist. Een struik die een grote bijdrage levert aan de biodiversiteit in je tuin.

Is de vlier giftig voor de mens?

De vlier Sambuca Nigra is inderdaad giftig. De bessen bevatten sambunigrine. Ongekookte bessen bevatten zaden met cyanide-inducerende glycociden en dat zorgt voor de mens voor problemen. Het is overigens dezelfde stof die ook in pruimen en abrikozen voorkomt.

Hoe kan ik de vlier inzetten voor mijn gezondheid?

Van de vliersoort Sambuca Nigra kun je de volgende delen van de plant gebruiken:

• het donker groene blad

• de jonge frisse bloesem

• de rijpe paarszwarte bessen

Als je op de volgende dingen let dan kun je de vlier volop gebruiken:

• verwijder altijd alle steeltjes

• kook de bessen

• de bloemen kun je rauw eten

• gebruik de wortel van de vlier niet

Vliersoorten die je niet kunt eten omdat het percentage blauwzuur te hoog is, zijn:

🍃 Kruidvlier

Sambucus ebulus L.

Een plant die niet zoveel voorkomt in Nederland en op de Rode lijst staat.

De kruidvlier kun je herkennen aan de kruidachtige stengels en de bladeren die oneven op de stengel staan. De geur van de kruidenier is sterk en onaangenamer dan de geur van de reguliere vlier. De holle takken van de vlier Sambuca Nigra zijn gevuld met zacht merg. En op de bast van de takken zie je zwarte plekjes, de lenticellen.  Zijn de takjes niet houterig dan is het de giftige Kruidvlier.

🍃 Trosvlier of bergvlier

Sambucus racemosa

Het blad lijkt op de reguliere vlier, zijn meer getand en lichter groen. De bloemen en de vrucht verschillen duidelijk van de reguliere vlier.

De kleur van de bloemen varieert van die geel-wit  tot groen-geel. De bessen zijn rood en soms goudgeel, maar nooit paarszwart.

Ben je niet zeker van je zaak? Volg dan een plukcursus.

Symboliek van de vlier

De vlier staat symbool voor leven, dood en wedergeboorte.

Bij een oude boerderij zie je vaak een vlier, deze beschermt de bewoners tegen kwade geesten en ongedierte.

En mensen die langs de vlier liepen, namen vaak hun hoed of pet af om hun respect te tonen.

Keltische boomkalender

De spirituele betekenis van de vlier is dat zij de dertiende maand vertegenwoordigd. De beschermvrouwe van de vlier is Vrouw Holle, de godin van de onderwereld. Zij heerst over het dodenrijk. Vrouw Holle staat voor behulpzaamheid, vriendelijkheid, maar ook voor streng en bestraffend.

🍃 Werkzame stoffen van de bloesem

• mineralen

• proteïne

• flavonoïden

• vitamine A

• vitamine B6

• vitamine C

• Rutine

• Quercetine

• Isoquercitrine

• Hyperoside

• Antragoline

• Kaemferol

• Eldrine

Helende eigenschappen zijn

• verhogen van weerstand

• verkorten van griep

• antiviraal

• antibacterieel

Te gebruiken bij

• weerstandverhogend

• bijholteontsteking

• sweetdrijvend

• antioxidanten

• buikkrampen

• darminfecties

• urine afdrijvend

• ontspant het zenuwstelsel

• slijmoplossend

• bronchitus

• slijmvliesontsteking

• hooikoorts

🍃 Werkzame stoffen van de vlierbessen

• helende werking

• vitamine A

• vitamine B

• vitamine C

• aminozuren

• antioxidanten

• flavionoïden

• eiwitten

Ongelofelijk toch dat deze struik zomaar in je achtertuin staat of om de hoek in de berm.

Te gebruiken bij

• verkoudheid

• koortsbreker

• preventie

• verkort duur van griep

• voorkomen van celbeschadiging

• een gezonde leefstijl

Toepassing

• producten met vlierbloesem en verdunde vlierbessensiroop zijn beide geschikt voor kinderen

• producten met bessen en blad zijn alleen geschikt voor volwassenen

• thee van het blad gebruik je voor het breken van koorts. De witte neemt toe en de koorts wordt verdreven door zweten.

• griep en corona. Gebruik het dan wel in een vroeg stadium! In een later stadium kan er teveel cytokine in het lichaam voor problemen zorgen. Gebruik het met mate en alleen in het allereerste stadium van de griep of koorts. Lees daarvoor het artikel https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/cytokine-storm

Cytokine

Op de site kanker.nl staat een mooie uitleg over het inzetten van cytokine bij de behandeling  van kanker. Cytokine zorgt ervoor dat je immuunsysteem wordt geactiveerd.

Het wordt door artsen ingezet bij de behandeling van melanoom, nierkanker, longkanker, blaaskanker en leukemie.

🍃 Wildplukken vlier

Neem altijd de wildplukregels in acht. Pluk altijd op schone plekken! Of zet gewoon eens een vlier in je tuin. Gezond bezig!

Vlierbloesem schermen oogsten

Van mei tot juni bloeien de vlierbessen volop en je kunt de schermen oogsten.

Doe dit met zorg! Pluk niet alle schermen van de struiken, want dan heb je in het najaar geen bessen!

Een creme van vlierbloesem is goed voor je huid, verminderd sproeten en ouderdomsvlekken.

Vlierbessen plukken

De vlierbessen zijn in augustus tot september rijp. De vogels zijn er dol op dus pluk een struik niet leeg! Zij moeten voor de hele winter hun weerstand opbouwen door dit soort bessen te eten.

Eet de vlierbessen niet rauw van de boom, want ze zijn licht giftig.

Vlierbessen bewaren

Je kunt vlierbessen op een simpele manier drogen. Pluk een scherm met rijpe paars-zwarte bessen en hang die op zijn kop te drogen in de schuur of onder een overkapping. Let erop dat als er bessen van de tak af vallen ze donkere plekken op de stoep kunnen maken.

• berg de bessen pas op als ze echt helemaal zijn ingedroogd.

• je kunt de bessen ook invriezen. Was de bessen goed schoon en vries ze direct in. Later kun je ze gebruiken voor in je yoghurt, smoothie of voor het maken van een siroop.

🍃 Vlier onderhouden

De vlier is een snelgroeiende struik/plant. Wil je lage struiken houden zodat je er goed bij kunt bij het oogsten? Snoei dan in februari de vlier tot bijna op de grond af en je hebt weer een frisse struik. Heb je kippen in de tuin lopen? Dek de jonge vlier af met een stukje gaas, want ze zijn er dol op.

🍃 Vlier stekken

Voor mooie zomerstekken neem je in juni of juli een mooie houtachtige tak met minimaal twee ‘ogen’ (ca.10 cm). Een oog is een kleine duidelijke verdikking waar nieuwe bladderen of takken uitkomen. Snoei de tak aan de onderzijde schuin af.

Zet het takje met de schuin afgeknipte kant in de grond en zet het op een niet te zonnige plek in de grond. Dan is het afwachten, maar de kans op succes is zeer groot dat de stek aanslaat.

👩‍🍳 Recepten met vlierbessen en vlierbloesem

• Strooi eens wat vaker een bloemetje op je dessert of door je pannenkoek.

• Drink een kopje vlierbloesemthee of neem regelmatig vlierbessensap.

• En niet te vergeten het ultieme zomerdrankje vlierbloesem siroop!

👉 De kleine lettertjes bij het gebruik van kruiden, helende planten, zalven, tincturen en adviezen

De werking van kruiden en helende planten kan krachtig zijn en invloed hebben op het lichaam, vooral in combinatie met medicijnen of bij bepaalde medische omstandigheden of overgevoeligheden. Dat geldt natuurlijk ook voor reguliere medicijnen, maar verdiep je even in de kracht van het middel. Want soms kunnen ze elkaar flink tegenwerken. Daarom adviseren wij: neem je verantwoording en raadpleeg altijd eerst een arts of gezondheidsprofessional in geval van kleine kinderen en baby’s, zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik, allergieën, overgevoeligheden en chronische aandoeningen. En volg altijd de aanbevolen dosering.